Nie będę się z nim bawił, bo jest gruby! – stereotypowe postrzeganie osób z otyłością i nadwagą.

źródło obrazka: http://wf3.xcdn.pl/files/13/06/18/549249_pl25s05_niejasne_zasady.jpg_34.jpg

 

 

            Co raz więcej mówi się o otyłości, jako nie tylko problemie medycznym, ale także jako o problemie psychologicznym. Badania pokazują, że na otyłość cierpi coraz więcej osób, w Polsce nawet 28% populacji może mieć wagę powyżej normy. Kiedy mówimy o otyłości, mamy na myśli (według definicji Tatoń z 2007) „patologiczne zwiększenie tkanki tłuszczowej, doprowadzające do upośledzenia czynności organizmu człowieka oraz co powstania innych chorób i utraty życia”. Najczęściej posługuje się  wskaźnikiem BMI (Body Mass Index – termin po raz pierwszy użyty przez belgijskiego astronoma dr Queteleta w 1871 r.), w celu rozpoznania czy nasza waga jest w normie czy też nie. Inaczej mówiąc wskaźnik BMI jest to waga w kilogramach dzielona przez wzrost podniesiony do kwadratu.  Jeśli nasze BMI jest między 25 a 29 to znaczy, że prawdopodobnie mamy nadwagę, jeśli jest powyżej 30 prawdopodobnie mamy już otyłość.

            Żyjemy w społeczeństwie, w którym kult szczupłości i szczupłej sylwetki staje się wyznacznikiem atrakcyjności. Osobą szczupłym przypisuje się szereg pozytywnych cech tj. miły, ładny, inteligentny – zachodzi tutaj tzw. efekt aureoli. Czyli cecha  określana jako pozytywna –szczupłość rozszerza się na inne cechy danej osoby. W związku z tym, coraz częściej osoby niewpisujące się w określony kanon piękna uznawane są za nieatrakcyjne, a nawet gorsze. Takie postrzeganie dotyczy w dużej mierze osób z nadwagą i otyłością. Takie myślenie, prowadzi też do wielu stereotypów.

 

W takim razie czym jest stereotyp?   Z jednej strony jest to pewien schemat ułatwiający funkcjonowanie, w uproszczony sposób pokazujący i odzwierciedlający nastroje społeczne. Stereotypizuje się określone grupy, nadmiernie generalizują i zakładając, że wszyscy członkowie grupy są tacy sami. Stereotypy są nacechowane emocjami, często ich zabarwienie jest negatywne. Grupa, która „nakłada” stereotypy na inną grupę uważa siebie za lepszą – co pokazuje w sposobie, w jaki stereotyp jest formułowany. W pewien sposób stereotypy ułatwiają funkcjonowanie, z drugiej strony często są źródłem konfliktów oraz bywają bardzo krzywdzące. Stangor (2009) wyróżnia, że stereotypy mogą prowadzić do odrzucenia, stygmatyzacji, dyskryminacji oraz uprzedzeń, względem stereotypizowanej grupy.

            Społeczne postrzeganie osób otyłych, oprócz ogólnej nieatrakcyjności interpersonalnej osoby względem osoby szczupłej zakłada szereg cech, z jakimi osoba z nadwagą i otyłością jest utożsamiana. W badaniu przeprowadzonym przesz Alicję Głębocką oraz współpracowników z Uniwersytetu Opolskiego w 2008 r. badacze wyróżnili dwie drogi postrzegania osób z nadwagą i otyłością. Z jednej strony osoby otyłe były postrzegane jako: leniwy, niechlujny czy pozbawiony poczucia kontroli a z drugiej jako osobę ciepłą, miła, przyjacielską. Bardzo często zakłada się także, że wymienione cechy są cechami osoby, można powiedzieć, że już „wrodzonymi”, a nie postrzegane jako chwilowy stan, czy gorszy dzień danej osoby.

            Z kolei w innym badaniu Richardson i współpracowników w 1961 i Stuker w  2003 roku przeprowadzili badanie gdzie odpowiednio pytali dzieci oraz adolescentów z kim chcieliby się bawić mając do wyboru dziecko otyłe, dziecko z blizną na twarzy, poruszające się na wózku, chodzące o kulach, bez dłoni, dziecko zdrowe. Najrzadziej spośród badanej grupy badani wybierali do wspólnej zabawy osoby otyłe, co więcej w uzasadnieniu dlaczego tak się stało, dzieci odpowiadały że nie chcą się bawić, ponieważ osoby z otyłością, są leniwe, powolne, i nie mają innych przyjaciół. Co najbardziej bolesne, już w grupie dzieci trzyletnich obserwuje się negatywne atrybucje względem osób otyłych. Bardzo często też osoby otyłe są przedmiotami drwin, i agresji ze strony rówieśników. Pokazywane jest też wykluczenie z grupy, czy ze wspólnych zabaw. Jak się czują osoby wykluczone? Łatwo się domyślić.

            Przede wszystkim, co więcej jeśli chodzi o chłopców, to czuja się oni wykluczeni oraz niepotrzebni zwłaszcza w sportach oraz grach zespołowych (Helfert i Warschburger, 2011). Warto tutaj zaznaczyć, że kiedy kobiety postrzegają swoje ciało w formie estetycznej, to mężczyźni postrzegają swoje ciało w kategoriach procesu – wyraźniej mówi o tym koncepcja Franzoi, dla bardziej ciekawskich. Jeśli chodzi o nastoletnie dziewczynki to czują się one znacznie brzydsze i maja przekonanie, że nie zasługują na związki w przeciwieństwie do i rówieśniczek w normowadze. Dodatkowo wykluczenie społeczne rodzi lęk, niepokój, prowadzi do obniżonej samooceny oraz nawet stanów depresyjnych.

            Warto zapamiętać, że tak nie jest. Stereotypy, nawet najbardziej okrutne spełniają pewną swoją funkcję w społeczeństwie. Jak wiemy, każdy niezależnie od tego jak wygląda jest wartościowym człowiekiem i nie powinien być oceniany przez pryzmat swojej wagi.

Tak w kontekście małej adnotacji. Jeśli podejrzewasz u siebie problem z nadwagą i otyłością, i nie wiesz od czego zacząć, masz pewne wątpliwości zajrzyj do naszej ulotki, którą razem z Ogólnopolskim Centrum Zaburzeń Odżywiania udało nam się stworzyć. Ulotkę znajdziesz tutaj.

 

Bibliografia:

Helfert, S., & Warschburger, P. (2011). doi:10.1016/j.bodyim.2011.01.00 

 Stangor, C.(2009). The study of stereotyping, prejudice, and discrimination within social psychology: A quick history of theory and research. In T. D. Nelson (Ed.), Handbook of prejudice, stereotyping, and discrimination (pp. 1–22). New York, NY: Psychology Press.

Richardson, S. A., Goodman, N., Hastorf, A. H., & Dornbusch, S. M. (1961). doi:10.2307/2089861. Latner, J. D., & Stunkard, A. J. (2003). doi:10.1038/oby.2003.61

Pearce, M. J., Boergers, J., & Prinstein, M. J. (2002). doi:10.1038/oby.2002.53

Puhl, R. M., & Latner, J. D. (2007). Op cit.

Tatoń, J. Czech, A., Bernas., M (2007)Genetyczne podstawy etiologii otyłości. W: J. Tatoń, A. Czech, M. Bernas, M (red.). Otyłość zespół metaboliczny (s. 42-60). Warszawa: Wydawnictwo Literackie PZWL

 
Mighty Free Joomla Templates by MightyJoomla